Birçok insan, okuldan ayrıldıktan sonra zorbalık riskinin sıfıra ineceğini varsayar. Ancak, bu her zaman doğru değildir. İş yerinde mobbing—bir çalışanın kasıtlı olarak izole edilmesi, aşağılanması ve/veya saldırıya uğraması—birçok iş ortamında yetişkinler arasında da görülür. Bu özel terim pek yaygın olmasa da, ifade ettiği kavram birçok kişiye tanıdık gelir. Mobbingin ne olduğunu daha ayrıntılı inceleyelim ve iş yerinde mobbing ile karşılaştığınızda nasıl başa çıkabileceğinizi görelim.

Mobbing Nedir?

İlk akademik makalelerden birinde, araştırmacılar Shallcross, Ramsay ve Barker mobbing’i “bir kişiyi işyerinden çıkarmaya yönelik kasıtlı bir girişim olarak aşağılamalar, genel taciz, duygusal istismar ve terör” olarak tanımlar. Mobbing, genellikle bir lider—bu kişi bir yönetici, bir iş arkadaşı veya bir ast olabilir—tarafından başlatılır ve daha sonra diğerlerini bu sistematik ve sık “çete benzeri” davranışlara katılmaya teşvik eder. İş yerinde mobbing için diğer terimler arasında iş yeri zorbalığı, grup zorbalığı ve iş yeri saldırganlığı bulunur.

Bazı kaynaklar, profesyonellerin %40’ına kadarının geçmişte bir iş arkadaşı tarafından zorbalığa uğradığını tahmin etmektedir. Bu tür davranışların nedenleri değişebilir. Bazı durumlarda, ana saldırganın, başkalarını bu taciz eylemlerine katılmaya çekmek için büyüleyici, karizmatik davranışlar sergileyen ve ardından hedefe karşı saldırganlaşan bir kişilik bozukluğu olabilir. Diğer durumlarda, düşük özsaygı, güvensizlik, geçmiş travmalar, zor bir aile yaşamı veya sosyal koşullandırma ve baskılar, birinin bu tür bir davranışı sergilemesinde rol oynayabilir.

Mobbingin Aşamaları

Mobbingin iş yerinde nasıl geliştiğini anlamak, size veya bir meslektaşınıza olup olmadığını fark etmenize yardımcı olabilir, böylece uygun adımları atabilirsiniz. Mobbing durumunun gelişim aşamaları şu şekildedir:

1. Anlaşmazlık Aşaması:
   Bu aşamada, genellikle kritik bir olay sırasında ortaya çıkan bir anlaşmazlık nedeniyle bir hedef belirlenir. Bu, bir projenin nasıl ele alınacağı konusunda farklı görüşler, saldırganın istediği övgü veya terfiyi hedefin alması veya başka bir çatışma olabilir. Bu noktada, çatışma çözülmüş veya unutulmuş olabilir ya da mobbing haline gelebilir.
2. Saldırganlık Aşaması:
   Çatışma çözülmez veya unutulmazsa, mobbing saldırganlık aşamasında başlayabilir. Bu aşama, bir kişinin görünümü veya yaşam tarzı hakkında tekrarlanan olumsuz yorumlar, zararlı şakalar, saldırgan dil kullanımı, diğer meslektaşlar önünde küçük düşürme, grup etkinliklerinden dışlama gibi psikolojik saldırılarla karakterizedir.
3. Kurumsal Güç Aşaması:
   Saldırganın bir sonraki taktiği, hedefe karşı kinlerini yönetimi de dahil ederek devam ettirmektir. Yanlış iddialarda bulunabilirler veya kendilerinin neden olduğu çatışmayı hedefe yükleyebilirler. Saldırganlar genellikle büyüleyici ve karizmatik olduklarından, hikayeleri inandırıcı olabilir ve yönetim onların tarafını tutabilir.
4. Tanımlama Aşaması:
   Bu aşamada, saldırgan hedefin karakteri hakkında yanlış düşünceler ekmeye başlayabilir. Örneğin, onları çok hassas, şaka kaldıramayan, zor, tuhaf veya dengesiz gibi sıfatlarla sıkça tanımlayabilirler.
5. Dışlama Aşaması:
   Bu son aşama, hedefin bu saldırganlığa nasıl tepki verdiği ile ilgilidir. Yönetimin desteğini almadıkları için durumu bildirmemeyi tercih edebilirler ve bu durumda işten ayrılmayı seçebilirler. Ya da ayrılmak istemezlerse, bu tacize karşı dirençsiz hale gelebilirler, bu da çeşitli olumsuz ruh sağlığı sonuçlarına yol açabilir.

Mobbing ile Başa Çıkma Yöntemleri

Mobbingin tipik aşamalarını bilmek, size veya bir meslektaşınıza olup olmadığını fark etmenize yardımcı olabilir, böylece harekete geçebilirsiniz. Uyarı işaretlerinden herhangi birini fark ederseniz, saldırganla kesin sınırlar koymayı deneyebilirsiniz. Bu her durumda etkili olmayabilir, ancak başkaları üzerinde erken dönemde bir saygı emsali oluşturabilir.

Bu tür davranışlar birden fazla kez meydana gelirse, her olayı kaydetmeyi düşünebilirsiniz. Tarihi, ne olduğunu ve tanıkların olup olmadığını yazın. Bu bilgileri, şirketinizin İK departmanına veya saldırganınızın üstündeki bir yönetim otoritesine götürerek olanların kanıtı olarak kullanabilirsiniz. Hiç kimse, iş yeri de dahil olmak üzere herhangi bir ortamda taciz davranışlarına tolerans göstermek zorunda değildir, bu yüzden bu durum ortaya çıkarsa kendiniz için konuşma hakkınız vardır.

Mobbing Sonuçlarıyla Baş Etme

Geçmişte mobbinge maruz kaldıysanız, bu zor anılar, duygular ve belki de bir ruh sağlığı durumunun belirtileri ile sizi bırakmış olabilir. Terapi, bu deneyimleri işleyerek ilerlemenize yardımcı olacak yararlı bir araç olabilir. Bir terapist, bu olayları çalışırken yargısız bir dinleme sağlarken, özgüveninizi yeniden inşa etmenize ve maruz kaldığınız etkilerden iyileşmenize yardımcı olabilir.

Terapiyi aramak istiyorsanız, seçebileceğiniz seçenekler vardır. Bir ruh sağlığı profesyoneli ile yüz yüze bağlantı kurmak isterseniz, bölgenizde bir sağlayıcı arayabilirsiniz. Evde konuşmayı tercih ederseniz, sanal terapiyi düşünebilirsiniz. BetterHelp, lisanslı bir terapistle eşleşebileceğiniz bir online terapi hizmetidir. Onlarla telefon, video görüşmesi ve/veya uygulama içi mesajlaşma yoluyla internet bağlantınız olan her yerden görüşebilirsiniz. Araştırmalar, online ve yüz yüze terapi seanslarının birçok farklı durumda müşterilere benzer faydalar sunabileceğini öne sürüyor, bu yüzden bu format size çekici gelirse online terapiyi keşfetmeye değer olabilir. Aşağıda BetterHelp terapistlerinin müşteri yorumlarını bulabilirsiniz.

Danışman Yorumları

Dr. Forrest: “Anksiyete ve depresyonumla başa çıkmamda bana çok yardımcı oldu. Ayrıca, iş yerindeki çatışma çözümleriyle başa çıkmamda da çok yardımcı oldu. Onun tavsiyeleri sayesinde çok daha mutlu ve iyiyim!”

Sharon Valentino: “Birkaç ay önce birlikte çalışmaya başladığımızdan bu yana, hayatım üzerinde daha fazla güç ve kontrol sahibi olduğumu hissediyorum. Çok acı veren bazı şeyleri bıraktım; kötü ilişkilerden uzaklaştım ve kendimi güvende ve mutlu tutmam için gereken beceri ve araçları gerçekten kazandım. Düşüncelerimi, anksiyetemi ve en önemlisi şirketimi kontrol etme gücüne sahip olduğumu bana öğretti. Ne kadar doğrudan olduğunu seviyorum; bu bana ayaklarımı yere bastırıyor ve kendimle bağlantı kurmamı sağlıyor. Onunla bir yıl çalıştıktan sonra nerede olacağımı görmek için sabırsızlanıyorum!!!”

Sonuç

Mobbing, iş yerinde belirli bir tür saldırganlık ve tacizi tanımlayan bir terimdir. Sınırlar koymak, olayları kaydetmek ve durumu yönetim veya İK ile konuşmak genellikle önerilen eylem yollarıdır. İş yerinde zorbalığın etkileriyle başa çıkmakta zorlanıyorsanız, bir terapistle konuşmak faydalı olabilir.

---